نگاهي به كتابِ پژوهشي در تاريخ قرآن كريم 1
نگاهي به داستان صفوان جمّال 2
سه حديث
در حدیث است: سه چیز است كه رعایتش واجب است چه در مورد مسلمان و چه در مورد غیر مسلمان ، یعنی از حقوق خاصّه ی روابط اسلامی نیست ، از حقوقِ انسانی است :
یكی رعایتِ امانت . اگر كسی امانتی به مسلمانی بدهد ولو كافرترین كافرها باشد رعایتش واجب و خیانتش حرام است. امام سجّاد این مطلب را به این صورت تمثیل فرمود : اگر قاتل پدرم همان شمشیری را كه با آن پدرم را كُشتند به عنوانِ امانت به من بسپارد خیانت نمی كنم . آیا از این بالاتر می شود كه امانت گیرنده شخصی مثل امام زین العابدین باشد با آن روابطی كه میان پدر و پسر هست ، امانت دهنده قاتل شخصی مثل امام حسین باشد و امر موردِ امانت هم همان شمشیری باشد كه با آن سر امام حسین را بُریدند ؟ می گوید : حتّی در آن مورد خیانت نمی كنم.
دوم مسئله عهد است كه اگر انسان عهد و پیمان بَست مادام كه طرف آن را نقض نكرده نقض نمی كند.
سوم مسئله نیكی كردن به والدین است ؛ یعنی والدین اگر كافر هم باشند این جور نیست كه تمام حقوقشان ساقط بشود ؛ یك حقوقی دارند . ممكن است در یك شرایطی [ این حقوق ساقط گردد . ] مثلاً در وقتی كه والدین شمشیر به روی اسلام كشیده اند ، برای فرزندی كه مجاهد اسلام است كُشتنش جایز است ولی در عین حال یك سلسله حقوق دارد كه رعایت آن حقوق مادام كه زنده است واجب است.
[ آشنايي با قرآن 9 ، شهيد مطهّري ، انتشارات صدرا ، چاپ اوّل ، دي 1380 ، ص136 ـ 137 ]
متن مفصّل را در ادامه مطلب بخوانيد .
نگاهي به داستان صفوان جمّال 1

صفوانِ جمّال و هارون
صفوان پس از آنكه پیمانِ حمل و نقلِ اسبابِ سفرِ حجّ را با هارون بست ، روزی با امام موسی بن جعفر علیه السّلام برخورد كرد ،
ـ امام به او فرمود: « صفوان! همه چیز تو خوب است جز یك چیز. » ...
ـ تو شتران خود را به او كرایه داده ای كه آخر كار كرایه بگیری . او شتران تو را خواهد بُرد و تو هم اُجرت مقرّر را از او طلبكار خواهی شد . این طور نیست ؟
ـ چرا یا ابن رسول الله .
ـ آیا آن وقت تو دوست نداری كه هارون لااقلّ این قدر زنده بماند كه طلب تو را بدهد ؟
ـ چرا یا ابن رسول الله .
ـ هركس به هر عنوان دوست داشته باشد ستمگران باقی بمانند جزء آنها محسوب خواهد شد ، و معلوم است هركس جزء ستمگران محسوب گردد در آتش خواهد رفت.
بعد از این جریان بود كه صفوان تصمیم گرفت یكجا كاروان شتر را بفروشد ، هرچند خودش حدس می زد ممكن است این كار به قیمتِ جانش تمام شود .
ظاهراً اين داستان مي خواهد بگويد وقتي صفوان متوجّه اشتباه خودش شد ، آن را جُبران كرد ، هر چند ممكن بود به قيمتِ جانش تمام شود ، در صورتي كه صفوان با خليفه قرارداد بسته بود و طبقِ آياتِ قرآن و تأكيدِ روايات ، رعايتِ عهد و پيمان واجب است و اگر انسان عهد و پيمان بَست تا وقتي طرف آن را نقض نكرده ، نقض نمي كند . « يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بالْعُقُودِ ... . » ، ( مائده ، 5 / ١ ) امام هم به او نگفته برو پيمانت را به هم بزن . گفته : چرا پيماني كه لازمه اش اين است كه در تَهِ دلت خواهان سلامتي ظالم باشي ، بسته اي ؟ يعني مي تواند معنا و منظور امام اين باشد كه بار ديگر اينگونه قراردادي نبند .
متن مفصّل را در ادامۀ مطلب بخوانيد .
قضَيبِ مَمْشوق

قُضَيبِ مَمْشوق
آيت الله محمّد هادى معرفت
از جمله رواياتى كه به منظورِ كاستن از شأن و مقام نُبُوّت جعل شده است، حديثِ « قُضَيبِ مَمْشوق » [ شاخه درختى را كه باريك و بلند و بدون اعوجاج باشد قضيب ممشوق نامند و مقصود : چوبدستى است كه پيامبر اكرم صلّى اللهُ عليه و آله به دست مى گرفت . ] است . مرحوم صدوق در كتابِ « اَمالى » با سندى ضعيف اين روايت را از ابن عبّاس نقل كرده است . مىگويد : « هنگامى كه پيامبر صلّى اللهُ عليه و آله در روزهاى آخِر عمر مريض شده بود به بلال دستور داد كه مردم را جمع كند . چون مردم اجتماع كردند پيامبر صلّى اللهُ عليه و آله در حالى كه عمامه بسته بود و بر كمانِ خود تكيه زده بود در ميانِ مردم حاضر شد و بر منبر رفت و پس از حمد و ثناى پروردگار ؛
فرمود : ...
اسماعیل صادق الوعد کیست ؟
اسماعیل صادق الوعد کیست ؟
بیّنات ، شماره 18 ، تابستان 1377 ، مهدی یاقوتیان
« وَ اذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِسْمَاعِيلَ ، إِنَّهُ كَانَ صَادِقَ الْوَعْدِ ؛ وَ كَانَ رَسُولاً نَبِيًّا . » ، ( مريم ، 19 / 54 )
مفسّران در اين زمينه دو نظر بيان كرده اند ، گروهي او را اسماعيل فرزند ابراهيم خليل دانسته اند و برخي برمبناي پاره اي روايات ، اسماعيل پسرِ حزقيل .
براي شروعِ بحث ، نگاهي به نامهاي پيامبران در قرآن مي اندازيم : ...

نگاهی گُذرا به كتاب ديني و قرآن ( 2 )
نگاهی گُذرا به كتاب ديني و قرآن / دین و زندگی ( 2 )
معلّم پژوهنده ـ مهدی یاقـوتیان ـ دبير ديني و قرآن مدارس مشهد
مجلّه رشد آموزش قرآن ، شماره ۳۴ ، پاييز ۱۳۹۰

اشاره
مجلّه رشد آموزش قرآن ، نظرات و ديدگاههاي دبيرانِ محترمِ ديني و قرآن را درباره كتابهاي درسي منعكس مي كند . در اين شماره ، نظراتِ مهدي ياقوتيان ، از دبيرانِ مجرَّب و با سابقه مدارسِ مشهد را پيشِ روي شما مي آورد .
1ـ در کتاب درسی ديني و قرآن / دین و زندگی ( 2 ) ، چاپ 1389 ، درسِ چهارم ، صفحه 47 آمده است :
...
نقد ( في القرآن : متى يقال زوجة ، و متى امرأة ؟؟ )
بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
با سلام ـ اگر نقد را موجب حیات بدانیم که « حیاتُ العلمِ بِالنَقدِ وَ الرَّد » ، لازم است گاهی تحیّتی که موجب حیات است برای هم بفرستیم .
« وَ إِذَا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ حَسِيبًا . » ، ( نساء ، 4 / ٨٦ )
در تاریخ 31 / 2 / 1388 در وبلاگ « الأدب » مطلب ذیل درج شده است . امروز 19 / 3 / 1391 که این مطلب را خواندم ، موارد ذیل را در ادامه اش نوشتم .
...
تَزویج نُفوس در هنگامه قیامت به چه معناست ؟
تَزویج نُفوس در هنگامه قیامت به چه معناست ؟
« وَ إِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ . » ، ( تکویر ، 81 / ٧ )
مهدی یـاقـوتیان ـ سفير هشتم شماره 5 و 6
مرحوم علّامه طباطبایی در « تفسیر المیزان » ذیل آیه مذکور نوشته است :
« امّا نُفوس سعیده با زنان بهشت تزویج می شوند ،
چُنانکه فرمود : « ... لَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ ... . » ، ( نساء ، 4 / ٥٧ )
و نیز فرمود : « ... وَ زَوَّجْنَاهُمْ بحُورٍ عِينٍ . » ، ( طور ، 52 /٢٠ )
و امّا نُفوس اَشقیاء با قرینهای شیاطینشان ازدواج می کنند ،
چُنانکه فرمود : « اُحْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ أَزْوَاجَهُمْ وَ مَا كَانُوا يَعْبُدُونَ . » ، ( صافّات ، 37 / ٢٢ )
و نیز فرمود : « وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمَنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ . » ، ( زُخرف ، 43 / ٣٦ ) »
و در ذیل « بحثِ روایتی » آورده است : در تفسیر قمی [ مُجلّد 2 ، صفحه 407 ] در ذیل آیه « وَ إِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ . » فرمود : یعنی با حورالعین تزویج می کنند . و نیز در همانجا در روایت ابی الجـارود از امام باقر ( علیهالسّلام ) آمده که در معنای آیه مزبور فرموده : امّا اهل بهشت با خَیرات حِسان ( حورالعین ) ازدواج می کنند ، و امّا اهل دوزخ ، باید دانست که با هر انسانی از دوزخیان شیطانی است ، یعنی هر یک از آن کفّار و منافقین با شیطان خود که قرین اوست ازدواج می کند . »
[ تفسیر المیزان ، مُجلّد 20 ، علّامه طباطبایی ، ترجمه سیّدمحمّدباقر موسوی همدانی ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ پنجم ، صفحه 350 و 352 ]
...


مهـدي يـاقـوتيـان